Võ thuật trẻ Khánh Hòa: mùa giải đếm bằng những buổi tập lúc bốn giờ sáng

Võ thuật trẻ Khánh Hòa: mùa giải đếm bằng những buổi tập lúc bốn giờ sáng

4 giờ 12 phút sáng ngày 9 tháng 3 năm 2026, sàn tập của CLB võ thuật Phương Sài ở Nha Trang vẫn còn ẩm sau cơn mưa đêm trước. Tôi ngồi ở góc quen cạnh chiếc quạt trần quay chậm và nghe tiếng quấn băng tay. Nguyễn Hoài Phong quấn mười bảy vòng, đều như máy, mắt không nhìn xuống. Cậu mười chín tuổi, nặng 57 ki-lô-gam, đã ba năm ngủ ở phòng trong cùng của dãy nhà này.

Xong tiếng băng là tiếng thở. Phong hít vào bằng mũi, giữ ba nhịp, thở ra bằng miệng, rồi lặp lại y hệt qua bốn hiệp đấm bóng. Không ai đếm thay. Cậu tự đếm trong đầu.

Tôi theo Phong từ tháng 6 năm 2026, khi cậu mới mười sáu tuổi và vừa bị loại ngay vòng đầu một giải trẻ cấp tỉnh. Người ta thường nhớ những trận thắng. Tôi nhớ tiếng thở dài sau mỗi cú ăn đòn, âm thanh nhẹ hơn tiếng thở dài trên khán đài rất nhiều.

Một tờ lịch, bốn chặng đấu

Mùa giải võ thuật nghiệp dư ở Khánh Hòa không mở màn bằng tiếng chuông. Nó mở màn bằng một tờ lịch dán trước cửa phòng huấn luyện, nơi huấn luyện viên Trần Đức Thắng ghi bốn chặng đấu bằng bút dạ xanh. Tháng 3 là giai đoạn nền tảng. Tháng 4 là giải trẻ cấp tỉnh. Tháng 6 là giải khu vực. Tháng 8 là giải vô địch trẻ quốc gia. Tháng 10 và tháng 11 dành cho hệ thống giải vô địch quốc gia, nơi những võ sĩ nghiệp dư tốt nhất tìm suất lên đội tuyển.

Ông Thắng năm nay 58 tuổi, từng đứng sàn theo lối võ cổ truyền trước khi chuyển hẳn sang boxing vào năm 2026. Ông nói với tôi một câu mà tôi ghi vào sổ từ tháng 2: “Võ sĩ trẻ ở đây không thiếu kỹ thuật, thiếu người đếm nhịp cho họ.”

CLB Phương Sài hiện có 43 võ sĩ, trong đó 18 người ở độ tuổi 15 đến 20, sáu huấn luyện viên, và một sàn đấu đã dùng liên tục mười hai năm. Mỗi tháng, học viên đóng 500.000 đồng. Số tiền đó không đủ trả tiền điện cho bốn buổi tập mỗi tuần, phần còn lại do gia đình các võ sĩ và một nhóm cựu học viên góp vào.

Trung bình, một võ sĩ trẻ theo tập ở đây tốn khoảng 4 đến 6 triệu đồng mỗi tháng, tính cả ăn ở, băng tay, găng, giày và chi phí đi lại các giải. Với phần lớn gia đình ở Nha Trang, đó là một khoản phải cân nhắc. Tôi đã chứng kiến ba trường hợp rời sàn chỉ vì tháng đó không xoay được tiền xe đi Đà Nẵng.

Ranh giới giữa hai lối đứng

Phong đứng tấn khác hẳn phần đông các võ sĩ trẻ cùng lứa. Bàn chân trước của cậu xoay vào trong khoảng mười hai độ, hông thấp hơn mức tiêu chuẩn của một võ sĩ boxing thuần túy chừng ba xen-ti-mét. Đó là dấu vết của sáu năm học võ cổ truyền trước khi cậu chuyển sang sàn boxing.

Tôi đo lại tư thế này bốn lần trong hai tuần, và viết vào sổ: ở cự ly 78 xen-ti-mét, Phong có lợi thế rõ rệt vì hông thấp giúp cậu đổi trục tấn nhanh. Ở cự ly dưới 60 xen-ti-mét, lợi thế đó biến mất, vì tấn thấp khiến cậu mất gần nửa giây để xoay người thoát khỏi một cú móc tầm gần.

Mùa 2026, theo ghi chép của tôi, Phong đánh chín trận, thắng bảy, thua hai. Cậu tung trung bình 151 cú đấm mỗi trận ba hiệp và đạt tỉ lệ trúng 33 phần trăm. Trong hiệp một, tỉ lệ trúng lên tới 41 phần trăm. Đến hiệp ba, mức đó còn 22 phần trăm. Sự sụt giảm này không phải chuyện của riêng Phong.

“Mùa giải nào cũng có nhịp đập riêng, chỉ cần chịu khó lắng nghe.”

Tôi ghi lại nhịp thở của Phong ngay sau tiếng chuông kết thúc hiệp. Sau hiệp một, cậu cần 48 giây để đưa nhịp thở về dưới 24 lần mỗi phút. Sau hiệp hai, cần 76 giây. Sau hiệp ba, ở trận gặp Lê Đình Khang tại giải khu vực tháng 6 năm 2026, cậu cần 139 giây và phải ngồi xuống ghế, hai tay buông.

Trận đó Phong thắng tính điểm 3-2. Nhưng ba giám định ghi cho cậu hai hiệp đầu, còn hiệp ba thuộc về Khang. Tôi xem lại băng ghi hình bốn lần để chắc rằng ấn tượng của mình không sai: cú đấm không hề yếu đi, nhưng cấu trúc cơ thể thì đổ.

Vấn đề nằm ở hiệp thứ ba

Cách giải thích quen thuộc vẫn là thể lực. Cách giải thích đó đơn giản và dễ nghe, nhưng lần nào tôi cũng thấy nó thiếu một nửa. Với nhóm võ sĩ trẻ mà tôi theo dõi ở Khánh Hòa và Phú Yên trong hai mùa gần nhất, điểm sụp không nằm ở sức mạnh cú đấm, mà nằm ở việc cơ thể mất cấu trúc sau mỗi lần ra đòn. Cụ thể hơn: các võ sĩ này ra đòn rồi quên mất mình đang đứng ở đâu.

Trong hiệp một, khi còn tỉnh táo, Phong ra đòn xong là trượt về đúng tuyến phòng ngự. Trong hiệp ba, sau cú đấm thứ ba của chuỗi, cậu thường đứng nguyên tại chỗ khoảng 0,4 giây trước khi nhận ra phải di chuyển. Khoảng trống đó đủ để một đối thủ có bộ pháp tốt tung cú móc trái.

Đó là lý do ông Thắng dành cả tháng 3 cho đúng một bài tập: ra ba cú, trượt ra khỏi tuyến hai mươi phân, thở ra, rồi mới vào lại. Mỗi buổi, Phong làm bài này 240 lần, chia thành mười hai lượt. Không có bao cát, không có đối thủ. Chỉ có vạch phấn trên sàn và tiếng thở.

Chuyện ăn, chuyện ngủ và một cái cân

Phong ăn bốn bữa một ngày, trong đó bữa sau buổi tập sáng là bữa nặng nhất. Cậu ngủ từ 21 giờ 30 và thức lúc 3 giờ 50. Tôi đã ghi lại giờ ngủ của cậu trong mười một ngày liên tiếp hồi tháng 2, và chỉ có hai ngày cậu ngủ dưới bảy tiếng.

Cái cân đặt ở góc phòng huấn luyện được kiểm tra mỗi sáng thứ Hai. Đầu tháng 3, Phong ở mức 57,4 ki-lô-gam. Cuối tháng 3, cậu ở mức 59,8 ki-lô-gam. Ông Thắng muốn cậu lên hạng 60 ki-lô-gam từ tháng 6, và điều đó có nghĩa là toàn bộ bài tập bộ pháp phải được tính lại từ đầu, vì thêm gần ba ki-lô-gam làm thay đổi quán tính xoay người.

Luật chơi của sàn nghiệp dư

Ở hệ thống nghiệp dư, ba giám định chấm điểm theo thang mười cho mỗi hiệp, dựa trên số đòn trúng, độ chính xác và khả năng kiểm soát trận đấu. Lỗi ôm bị nhắc nhiều lần sẽ bị trừ điểm. Đây chính là chỗ Hồ Văn Tín, võ sĩ mười bảy tuổi hạng 63 ki-lô-gam của CLB, đánh mất hai trận trong mùa trước: cậu ra đòn nhanh nhất sàn nhưng ôm nhiều thứ hai toàn đoàn.

Khánh Hòa hiện có chín trọng tài được cấp phép cho các giải trẻ, và theo tôi biết, chỉ ba người trong số đó có kinh nghiệm chấm ở cấp quốc gia. Nghĩa là ở các giải đấu nhỏ, chất lượng chấm điểm không đồng đều, và một võ sĩ trẻ có thể thắng hoặc thua vì lý do nằm ngoài khả năng kiểm soát của mình. Tôi luôn nhắc các bạn trẻ điều này trước mỗi mùa giải.

Ngôi sao thầm lặng ở Khánh Hòa

Ngoài Phong, CLB Phương Sài còn hai cái tên đáng theo dõi trong mùa này. Đặng Thị Mỹ Linh, mười tám tuổi, hạng 54 ki-lô-gam nữ, người đã giành huy chương đồng ở một giải trẻ khu vực năm 2026 và đang tập bổ sung sáu buổi sức mạnh mỗi tuần. Người thứ hai là Hồ Văn Tín, mười bảy tuổi, hạng 63 ki-lô-gam.

Cả hai đều không có nhà tài trợ riêng và đều đi xe buýt đến sàn. Mùa giải của họ, cũng như của Phong, không xuất hiện trên bất kỳ bản tin nào, trừ khi họ thắng một trận đáng chú ý. Ngôi sao thầm lặng của Nha Trang không bao giờ tắt, chỉ là ánh sáng của họ không chiếu lên khán đài.

Điểm mù từ phía khán đài

Trong các buổi trò chuyện với người hâm mộ ở Nha Trang, tôi gặp điệp khúc quen thuộc: võ sĩ trẻ Việt Nam đánh thiếu lực, không có cú đo ván. Nhận xét đó không sai hoàn toàn, nhưng nó chọn sai biến số để phàn nàn. Các đoạn băng ghi hình tôi xem lại cho thấy lực cú đấm của nhóm võ sĩ này tăng đều theo từng năm. Cái không tăng là khả năng giữ vị trí.

Một điểm mù khác đến từ cách truyền thông đối xử với người thắng. Một võ sĩ mười tám tuổi thắng ba trận liên tiếp lập tức được gọi là tài năng trẻ của năm. Sáu tháng sau, khi cậu ấy thua, không ai hỏi vì sao. Tôi tự đặt cho mình một quy tắc từ năm 2026, sau lần tôi đọc sai tên một võ sĩ nước ngoài trên sóng và bị nhắc đúng mức: không gọi bất cứ ai là tài năng trước khi họ chứng minh qua ít nhất hai mùa giải.

Ở tuổi 61, tôi viết chậm hơn đồng nghiệp trẻ. Mọi mức số trong bài này đều được đối chiếu với sổ ghi hiện trường và với đoạn băng ghi hình, và tôi thường kiểm tra ba lần trước khi gửi đi.

Tín hiệu của tháng Tám

Giải vô địch trẻ quốc gia tháng 8 năm 2026 dự kiến tổ chức ở Đà Nẵng. Phong sẽ không còn đánh hạng 57 ki-lô-gam. Cậu đã tăng gần ba ki-lô-gam trong ba tháng, và theo kế hoạch của ông Thắng, cậu sẽ chuyển lên hạng 60 ki-lô-gam từ tháng 6.

Điều đáng theo dõi nằm ở một chỉ số nhỏ: tỉ lệ trúng đòn trong hiệp thứ ba. Nếu mức đó vượt 30 phần trăm ở hạng cân nặng hơn, nghĩa là bài tập trượt hai mươi phân đã đi vào được cơ thể. Nếu không, cả kế hoạch tăng cân cần xem lại.

Sân không khán giả, nhưng tôi nghe tiếng vỗ tay của người không bỏ cuộc. Trong buổi tập ngày 9 tháng 3, khi Phong hoàn thành lượt thứ mười hai của bài tập trượt, ông Thắng không nói gì. Ông chỉ gõ hai lần vào thành sàn. Phong gật đầu, cúi xuống quấn lại băng tay, và bắt đầu lại từ vòng thứ nhất.

Tôi viết chậm vì muốn nhớ thật lâu, như người giữ nhịp cho cả sàn đấu. Một mùa giải dài phía trước. Người ta sẽ nhớ những chiếc huy chương, còn tôi sẽ nhớ tiếng thở đều trở lại sau hiệp tập cuối.