Đồng Nai – CAHN: Khối phòng ngự thấp và khoảng trống bên cánh trái

Chiều 17 tháng 9, sân tập phụ của đội bóng ngành công an vắng đến mức mỗi tiếng bước chân vang lên thành hai. Nhóm cầu thủ không sang Nhật Bản tập bù dưới cái nắng muộn. Ở góc sân, Đoàn Văn Hậu chạy nước rút một mình dọc đường biên, hết vòng này đến vòng khác, không có ai để chuyền. Ba ngày nữa đội của anh đá trên sân Đồng Nai, và anh sẽ ngồi phía trên khán đài vì án treo giò sau pha vào bóng với Ngọc Tân.

Tôi đứng nhìn khá lâu. Khán giả nhớ bàn thắng; tôi nhớ ánh mắt của người dự bị khi tiếng còi kết thúc. Một hậu vệ đang tự trả nợ bằng những vòng chạy không ai tính điểm, và cách anh ta chạy cho tôi biết nhiều hơn mọi bảng thống kê về việc CAHN sẽ bước vào trận này bằng gương mặt nào.

Bối cảnh trước giờ bóng lăn

Trận Đồng Nai tiếp CAHN thuộc vòng 3 V.League 1, bóng lăn lúc 18 giờ ngày 20 tháng 9 trên sân nhà của đội bóng miền Đông Nam Bộ. Khoảng cách giữa hai đội nằm ở mọi cột: CAHN là đương kim vô địch, giành trọn 6 điểm sau hai vòng, trong đó có một chiến thắng khi chỉ còn 10 người từ phút 69 và bàn định đoạt ở phút bù giờ. Đồng Nai, tân binh của giải, thua cả hai trận và vẫn chưa có điểm.

Mùa bóng mở ra từ một nhịp tim trong phòng họp báo, trước cả tiếng còi khai cuộc. Ở Đồng Nai, nhịp tim ấy đập nhanh hơn: hai vòng đầu trôi qua mà không có nổi một điểm, và áp lực buộc phải có kết quả tích cực đang dồn lên ban huấn luyện.

Điều đáng chú ý nằm ở lịch thi đấu. CAHN vừa làm khách trên sân Gamba Osaka ở AFC Champions League Elite ngày 16 tháng 9. Bốn ngày sau, họ về nước và đá tiếp. Chuyện một câu lạc bộ V.League phải chia sức cho hai đấu trường không mới, nhưng mỗi lần như vậy, thứ mất đi không nằm trên danh sách đăng ký, mà ở cường độ pressing và những pha tranh chấp bóng hai.

Sân nhà là thứ duy nhất Đồng Nai ngang bằng ở trận này. Một khán đài chật, mặt cỏ quen chân và cái nóng buổi chiều ở miền Đông Nam Bộ, nơi nhiệt độ vẫn quanh 30 độ khi bóng lăn lúc 18 giờ, đều là những biến số nhỏ nhưng có thật. Đội bóng vừa lên hạng sống bằng những biến số nhỏ như vậy.

Phía bên kia, Đồng Nai mất Jovic Filip vì thẻ đỏ từ trận mở màn. Một phương án tiến bộ bóng biến mất, và kế hoạch chơi phòng ngự của đội chủ nhà vì thế càng rõ ràng hơn.

Điều gì thực sự quyết định trận đấu này

CAHN dưới thời Mano Polking chơi theo cách kiểm soát bóng và chờ khoảnh khắc của những cá nhân có chất lượng cao. Trong đội hình ấy có Nguyễn Quang Hải và Đình Bắc ở tuyến sáng tạo, Việt Anh ở trung tâm hàng thủ, Nguyễn Filip trong khung gỗ. Đó là những cầu thủ từng khoác áo đội tuyển quốc gia, và khoảng cách về mặt bằng chuyên môn với một đội vừa lên hạng không cần bàn thêm.

Đồng Nai sẽ không đá đôi công. Kế hoạch của họ là dựng khối phòng ngự thấp, giữ cự ly giữa các tuyến ở mức hợp lý và thu hẹp không gian hoạt động của các cầu thủ sáng tạo bên phía đối phương. Đây là phương án tiêu chuẩn của đội yếu hơn, và nó chỉ hiệu quả khi cả 11 người chấp nhận chạy mà không chạm bóng.

Hệ quả chiến thuật khá rõ: khả năng trận đấu được định đoạt bằng bóng cố định hoặc một khoảnh khắc cá nhân lớn hơn là bằng những pha phối hợp mở. Khi một đội dựng khối người trước khung thành, cơ hội từ bóng sống giảm mạnh, còn trọng số của phạt góc, đá phạt và những pha bứt phá cá nhân lại tăng lên. Với CAHN, đó là lãnh địa của Quang Hải và những cú sút xa.

Cũng phải nói ngay: tôi không có chỉ số bàn thắng kỳ vọng hay số đường chuyền cho phép trên mỗi hành động phòng ngự của hai đội để kiểm chứng. Những chỉ số ấy không được công bố ở V.League với độ chi tiết đủ dùng, và tôi từ chối dựng kết luận trên những con số mình không tự kiểm tra được.

Tôi giữ nhịp đội bóng không bằng trống, mà bằng việc không bỏ sót một buổi tập nào trong ba mươi năm. Chính vì vậy tôi có thói quen nghi ngờ một loại dữ liệu phổ biến: quãng đường di chuyển và số lần bứt tốc. Hai chỉ số ấy rất dễ làm hài lòng người đọc, vì trận nào chẳng có cầu thủ chạy hơn 11 km. Nhưng chạy vô hiệu cũng tạo ra số đẹp. Một tiền vệ chạy 12 km trong khi để lộ khoảng trống sau lưng mình thì bảng thống kê vẫn ghi anh ta là người chăm chỉ.

Với Đồng Nai, thước đo thật không nằm ở số km. Nó nằm ở số lần họ buộc Quang Hải phải nhận bóng quay lưng về khung thành, ở số lần các trung vệ giữ đúng cự ly khi bóng được chuyển từ cánh này sang cánh kia.

Ở phía đối diện, câu hỏi lớn hơn là làm sao CAHN giữ được sức ép trong hiệp hai. Khả năng kết liễu trận đấu ở thời điểm quan trọng không phải phẩm chất trời cho, mà là kết quả của nền thể lực được xây qua nhiều mùa. Gegenpressing không phải cơn gió lạ; nó là cơn gió được ủ từ những mùa chạy thầm lặng. Nhưng cơn gió ấy cần nhiên liệu, và bốn ngày sau một chuyến đi châu Á, nhiên liệu là thứ bị đốt trước tiên.

Mất Đoàn Văn Hậu, CAHN mất nhiều hơn một hậu vệ trái. Anh là người tham gia vào khâu triển khai bóng từ tuyến dưới, người bọc lót phía sau các pha dâng cao của tuyến trên, và là một mắt xích quan trọng trong phòng ngự bóng cố định nhờ chiều cao. Với một đối thủ chỉ chực chờ đá phạt và phản công, vị trí đó không thể lấp bằng bất kỳ cái tên nào có sẵn.

Đặt hai tổn thất cạnh nhau: Jovic Filip khiến Đồng Nai mất một phương án tiến bộ bóng, nhưng đội chủ nhà vốn đã định chơi thấp, nên thiệt hại phần nào nằm trong dự tính. Văn Hậu khiến CAHN mất một phương án phòng ngự ở đúng khu vực họ sẽ phải chịu áp lực, là cánh trái, nơi những pha phản công nhanh thường bắt đầu.

Trong khung gỗ, Nguyễn Filip thuộc mẫu thủ môn dám dâng cao và tham gia vào khâu phát động. Khi có anh phía sau, CAHN có thể đẩy hàng thủ lên cao và nén sân lại, biến thế trận thành một cuộc vây hãm. Nhưng một hàng thủ dâng cao chỉ an toàn khi các mắt xích hiểu nhau theo phản xạ. Với một hậu vệ biên bị treo giò và khả năng xoay tua sau chuyến đi Nhật Bản, sự ăn ý ấy là câu hỏi mở.

Khả năng xoay tua của Polking cũng đáng để ý. Với quãng di chuyển vừa qua, những vị trí dễ bị thay nhất là hai biên và tuyến giữa, nơi khối lượng chạy lớn nhất. Nếu CAHN đổi cả hai hậu vệ biên, cấu trúc triển khai bóng của họ sẽ khác hẳn về mặt nhịp.

Với Đồng Nai, mục tiêu của cả mùa được đặt là trụ hạng trước tiên. Trong khung đó, một trận hòa trước đương kim vô địch có giá trị tinh thần vượt xa một điểm số đơn thuần, nhất là với một đội hình còn non kinh nghiệm ở sân chơi lớn nhất.

Góc nhìn ngược chiều

Sự đồng thuận trước trận này khá rõ: CAHN thắng để giữ vị trí trong nhóm dẫn đầu. Nhưng có một cách đọc khác về khởi đầu hoàn hảo của họ.

Sáu điểm sau hai vòng nghe rất chắc. Nhìn kỹ hơn, một trong hai chiến thắng được xây bằng thế trận 10 người trong hơn 20 phút cuối, và bàn thắng đến ở phút bù giờ. Những kết quả như vậy nói lên bản lĩnh, đồng thời nói lên điều ngược lại: chúng đến từ những khoảnh khắc khó lặp lại. Khi mẫu số mới là hai trận, người ta rất dễ đọc sự kiên cường thành sự thống trị.

Điểm mù thứ hai nằm ở cách xử lý biến số thể lực. Cụm từ "thể lực chỉ là một biến số nữa" nghe hợp lý, nhưng ở V.League, chênh lệch bốn ngày sau một chuyến bay dài không hiện ra trên bảng danh sách thi đấu. Nó hiện ra ở hiệp hai: một bước chậm hơn trong pha tranh chấp bóng hai, một nhịp trễ trong việc bọc lót. Với một đội bóng phụ thuộc vào việc kết liễu muộn, đó chính là khu vực rủi ro cao nhất.

Điểm mù thứ ba là định kiến về đội chủ nhà. Đồng Nai chưa có điểm, nhưng họ bước vào trận này mà không chịu áp lực phải thắng đội đương kim vô địch. Tâm lý ấy có giá trị riêng: nó cho phép họ chơi chậm, phạm lỗi chiến thuật đúng lúc và kéo trận đấu về phía những phút cuối, nơi CAHN, nếu đã đốt hết nhiên liệu, sẽ phải đá bằng ký ức thay vì bằng đôi chân.

Nếu trận đấu đi theo hướng ấy, thứ bị chất vấn sẽ không phải chất lượng đội hình của đội khách, mà là những quyết định thay người của Polking.

Điều cần theo dõi

Ba thứ tôi sẽ nhìn trong 20 phút đầu hiệp hai: độ sâu khối phòng ngự của Đồng Nai, việc Polking có thay cả hai hậu vệ biên hay không, và cường độ pressing của CAHN sau phút 70. Nếu đội khách còn giữ được nhịp trong khoảng thời gian đó, khoảng cách đẳng cấp sẽ tự nói thay mọi phân tích. Nếu không, câu chuyện về một khởi đầu hoàn hảo sẽ phải viết lại.

Còn một chi tiết trong hồ sơ khiến tôi chưa yên tâm: thành tích đối đầu trong 5 lần gặp gần nhất được nhắc tới, trong khi Đồng Nai được xem là đội còn ít kinh nghiệm ở V.League. Hai dữ kiện ấy đặt cạnh nhau thì cần mở sổ kiểm lại. Người theo đội sống bằng hồ sơ, và hồ sơ thì không được phép sai.